Geen dichtgetimmerd regeerakkoord, een andere bestuursstijl, herstel van vertrouwen: het zijn zomaar wat thema’s die in het eindverslag van informateur Tjeenk Willink een belangrijke rol spelen. Hij overhandigde zijn verslag vanmorgen aan Tweede Kamervoorzitter Bergkamp.

De 79-jarige Tjeenk Willink sprak de afgelopen weken met alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Nieuw is dat de samenvattingen van die gesprekken openbaar zijn gemaakt. Dat hadden PVV-fractievoorzitter Wilders en Eerdmans van JA21 begin deze maand in een motie bedongen. Alleen Forum voor Democratie en 50Plus stemden tegen.

De belangrijkste punten uit het eindverslag van Tjeenk Willink op een rij:

1. Uit de ‘impasse’

Een van de opdrachten aan Tjeenk Willink was om uit te zoeken of er genoeg vertrouwen is tussen partijen om “een weg uit de impasse” te vinden. Een impasse die volgens de informateur begin deze maand is ontstaan, nadat in het debat over ‘positie Omtzigt, functie elders’ een motie van afkeuring tegen VVD-premier Rutte was aangenomen.

Volgens Tjeenk Willink zit de vertrouwensbreuk diep. Uit de gespreksverslagen blijkt dat bijvoorbeeld Partij voor de Dieren-fractievoorzitter Ouwehand “niet positief gestemd is” over de vraag of het wantrouwen kan worden weggenomen. En bij GroenLinks is er “iets geknapt” op dat punt. “GroenLinks ziet niet hoe dat opgelost kan worden.”

Tjeenk Willink denkt dat onder meer “een gemeenschappelijke aanpak van grote problemen” kan bijdragen aan het herstel van het onderlinge vertrouwen. De meeste fractievoorzitters benadrukken het belang van zo’n gezamenlijke aanpak, zegt hij. Het opvangen van de gevolgen van de coronacrisis heeft daarbij prioriteit.

2. Dualisme en vertrouwen

Maar dat is niet de enige manier om het beschadigde vertrouwen te herstellen, aldus de informateur. Er moet meer dualisme komen, ofwel: een duidelijker scheiding tussen kabinet en parlement.

Nu zijn die twee te veel “verknoopt”, ziet Tjeenk Willink. Dat de controleur (de Tweede Kamer) afhankelijk is van informatie van de gecontroleerde (het kabinet) “gaat ten koste van de systematische controle op de uitvoering en de effecten van beleid en wetgeving op de burger”.

De informateur komt met allerlei voorstellen om parlement en bestuur weer los te weken en het vertrouwen te herstellen, ook dat van de burger in de overheid. Zo moet de overheid zich volgens hem minder opstellen als manager van een bedrijf “met de burger als klant en kostenpost”.

Tjeenk Willink vindt verder dat meer dualisme en een open bestuursstijl een andere invulling van het premierschap eisen. Daarover heeft hij ook met Mark Rutte gesproken. “Hij heeft aangegeven daarover na te denken en aangekondigd zijn gedachten op korte termijn naar voren te zullen brengen.”

2021-04-30 15:38:36

Aangeboden door: nos.nl