Voorafgaand aan het Europese topoverleg over de arrestatie van blogger en journalist Roman Protasevitsj in Wit-Rusland, klinkt de roep om diplomatieke maatregelen tegen de regering-Loekasjenko steeds luider. Landen zijn woedend over de gedwongen landing van een Ryanair-toestel in Minsk na een valse bommelding, waarna de journalist werd opgepakt.

Het lijkt erop dat de EU van plan is maatregelen te nemen waarmee Wit-Russische toestellen geweerd kunnen worden uit het Europese luchtruim en van Europese luchthavens. Verder wordt vanavond gesproken over een oproep aan Europese luchtvaartmaatschappijen om het Wit-Russische luchtruim te vermijden. Ook wil de EU zo snel mogelijk een onderzoek naar wat er precies is gebeurd in Minsk.

Demissionair premier Rutte zei kort voor de top dat de actie van Wit-Rusland alle perken te buiten gaat en dat dit consequenties moet krijgen. “Zeggen dat er een bom aan boord is om een toestel te laten landen is levensgevaarlijk.” Hij pleit voor een onderzoek en vindt dat bij luchtvaartmaatschappijen moet worden aangedrongen op het vermijden van het Wit-Russische luchtruim. Ook wil hij sancties tegen alle betrokkenen in Wit-Rusland.

Nog voordat de top in Brussel kon beginnen, ging het er in diplomatieke kringen hard aan toe. Letland en Wit-Rusland hebben elkaars ambassadeurs en andere diplomaten uitgewezen. Ook de Litouwse president Nauseda suggereerde al voor de camera dat een sluiting van het Europese luchtruim en het uitbreiden van sancties tegen Wit-Rusland vanavond op tafel ligt.

‘Ontvoering’

“Een ontvoering”, waarvoor Wit-Rusland verantwoording moet afleggen, schreef het het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vanmiddag over de aanhouding van de journalist. “Deze overtreding kan niet zonder consequenties blijven”, vindt de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Maas. Ook Bondskanselier Merkel zegt dat Protasevitsj onmiddellijk moet worden vrijgelaten.

Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad, spreekt van een “internationaal schandaal” en laat weten dat sancties in ieder geval bij de EU-top op de agenda zullen staan. “Ik hoop dat we vanavond beslissingen kunnen nemen”, aldus Michel.

De Europese Commissie, bij monde van voorzitter Von der Leyen, heeft de ‘kaping’ van het Ryanair-toestel en de aanhouding van de journalist gisteren al veroordeeld, net als vele Europese leiders. Vandaag spreekt de commissie van “een overduidelijke poging om alle oppositiestemmen in het land het zwijgen op te leggen”.

Vliegverboden

Ook buiten de Europese Unie is geschrokken gereageerd. “Loekasjenko’s regime moet verantwoordelijk worden gehouden voor zulk roekeloos en gevaarlijk gedrag”, vindt de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Raab. “Wat er nu wordt gemeld is een schokkende aanval op de civiele luchtvaart en op het internationaal recht. Het vormt ook een groot gevaar voor civiele vluchten overal.”

Raab heeft de Wit-Russische ambassadeur eveneens ontboden en laat weten dat toestellen van de Wit-Russische luchtvaartmaatschappij Belavia niet langer welkom zijn in het land. Verder krijgen Britse vliegtuigen voorlopig het advies om het Wit-Russische luchtruim te vermijden voor de veiligheid van passagiers. Ook Oekraïne wil het luchtverkeer van en naar Wit-Rusland volledig opschorten.

Het Witte Huis meldt dat ook president Biden is bijgepraat over de aanhouding van de journalist. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Blinken, riep gisteren al op om hem vrij te laten.

‘Loekasjenko naar Sotsji’

Ondertussen meldt de Russische krant Kommersant dat de Wit-Russische president Loekasjenko vrijdag naar Rusland gaat voor een overleg met president Poetin. De twee zullen elkaar treffen in Sotsji. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Lavrov, zegt dat nauwkeurig moet worden uitgezocht wat er is gebeurd en vindt dat er geen haast is om met een reactie te komen.

2021-05-24 19:21:58

Aangeboden door: nos.nl