Informateur Hamer begint vandaag met haar inhoudelijke gesprekken over de vorming van een nieuw kabinet. Ze ontvangt vandaag en morgen alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Net als haar voorganger Tjeenk Willink doet ze dat in de volgorde “van klein naar groot” (met enkele kleine aanpassingen om agenda-technische redenen). Bij1-leider Simons is vanochtend de eerste met wie Hamer praat en morgenavond sluit VVD-voorman Rutte de rij.

Het is in deze formatie inmiddels de vierde keer dat alle fractievoorzitters moeten opdraven. Het gebeurde eerder bij de verkenners Jorritsma en Ollongren en twee keer bij informateur Tjeenk Willink.

Overigens was er toen nog sprake van zeventien fractievoorzitters. Sinds vorige week zijn het er achttien, na de afsplitsing van drie Kamerleden van Forum voor Democratie.

‘Het wordt tijd’

Hamer zei vrijdag dat het, twee maanden na de verkiezingen, wel tijd wordt om “een inhoudelijke start” te maken. De formatie is tot nu toe nog niet van de grond gekomen. Eerst veroorzaakte een memo met de woorden “positie Omtzigt, functie elders” (over het kritische CDA-Kamerlid) grote vertraging.

Vervolgens ontstond commotie nadat uit notulen van een kabinetsberaad was gebleken dat het kabinet in de toeslagenaffaire niet alle informatie naar de Kamer had gestuurd waarom was gevraagd. Ook werd duidelijk dat in het kabinet verschillende keren kritisch is gesproken over Kamerleden als Omtzigt.

Bestuurscultuur

In de discussie in de Kamer richtten de pijlen zich vooral op demissionair premier en VVD-leider Rutte. Tegen hem werd begin vorige maand een motie van afkeuring aangenomen, waar alleen zijn eigen partij tegen stemde. In de debatten van de afgelopen weken lag veel nadruk op dat er een andere bestuurscultuur moet komen, met meer gescheiden rollen voor Kamer en kabinet. Rutte kwam daar maandag met voorstellen voor.

De Kamer stelde Hamer vorige week woensdag aan. Ze is SER-voorzitter en heeft daarom veel ervaring met onderhandelen en inzicht in sociaaleconomische problemen. Vooral vanwege die functie is ze benaderd, maar ook haar politieke achtergrond speelt mee: Hamer was ruim zestien jaar Kamerlid voor de PvdA, waarvan twee jaar als fractievoorzitter.

Herstelplan coronacrisis

Een van haar belangrijkste opdrachten is dat ze snel overeenstemming moet zien te bereiken over het “herstel- en transitiebeleid” na de coronacrisis. Hamer was er vrijdag optimistisch over dat daar snel een akkoord over komt, ook omdat er al veel adviezen over liggen. Ze hoopt dat ook partijen die uiteindelijk niet in het kabinet komen een bijdrage aan het herstelbeleid leveren.

Volgens de opdracht moet ze ook inventariseren welke andere urgente thema’s het nieuwe kabinet moet aanpakken. Pas daarna moet Hamer kijken welke partijen willen meedoen aan de nieuwe formatie. Die volgorde van werken (eerst de inhoud, daarna wie met wie) is nieuw in Den Haag. Oud-informateur Tjeenk Willink heeft er verschillende keren voor gepleit.

Positie CDA

Volgens het verslag van Tjeenk Willink sluiten de PVV, SP en Bij1 medewerking aan een kabinet onder leiding van Rutte uit en vinden de Partij voor de Dieren, Denk en BBB zo’n kabinet niet geloofwaardig.

Het ligt voor de hand dat in de formatie het eerst wordt gekeken naar VVD en D66, de twee grootste partijen, Maar veel ogen zijn ook gericht op het CDA, de partij van Omtzigt. Partijleider Hoekstra heeft zich tot nu terughoudend opgesteld als het ging over kabinetsdeelname, maar hij sloot vorige week samenwerking met Rutte niet uit. Omtzigt zelf, die een belangrijke rol speelt in de discussie over de koers van het CDA en over de nieuwe cultuur, zit overspannen thuis.

Verder wordt gekeken naar de opstelling in de formatie van partijen als PvdA en GroenLinks. Hamer is van plan ook snel met jongeren te gaan praten en met sectoren die zwaar zijn getroffen door de coronacrisis. Haar eindverslag aan de Kamer moet over drie weken klaar zijn.

2021-05-17 06:00:02

Aangeboden door: nos.nl