Verzetslieden die in de Tweede Wereldoorlog op de Waalsdorpervlakte werden geëxecuteerd, hadden voorgoed moeten verdwijnen onder het duinzand in het uitgestrekte natuurgebied. Maar de Duitsers beseften niet dat een Katwijkse helmgrasplanter stiekem de graven markeerde, zodat ze na de oorlog teruggevonden konden worden.

Het verhaal van deze Piet Kuijt komt nu pas aan het licht, omdat Edward Verheij zich vastbeet in het summiere verhaal dat over hem werd doorverteld binnen duinwaterbedrijf Dunea, opvolger van het bedrijf waar de grasplanter werkte. Vandaag vernoemt de gemeente Wassenaar het fietspad dat langs het gedenkteken in het duingebied loopt naar Kuijt.

“Hij had van de Duitsers een vergunning gekregen om het Sperrgebiet in te mogen. Hij wist dat als hij uit het gebied werd gehouden, er weer een executie plaatsvond”, vertelde Verheij in NOS Met Het Oog Op Morgen. “Omdat hij het gebied op zijn duimpje kende, zag hij waar de executies waren geweest, waar het duingebied omgewoeld was.”

“Het was levensgevaarlijk”, zegt Verheij over de markeringen van Kuijt. “Als de Duitsers erachter waren gekomen, was hij ook gefusilleerd.”

Opgegraven

Na de oorlog leidde Kuijt onderzoekers naar de vele graven in het gebied. Tussen de 250 en 280 verzetsstrijders waren er vanaf 1941 doodgeschoten, onder wie leden van de eerste belangrijke verzetsgroep van ons land: de Geuzen, de Februaristakers. De laatste executies waren op 8 maart 1945, als vergelding voor een aanslag op SS-leider Rauter. 38 mensen werden toen vermoord, onder wie medewerkers van verzetsblad Trouw.

Na de oorlog werden NSB’ers ingezet om de lichamen te bergen. Maar op foto’s van de opgravingen is te zien dat de dan 53-jarige Kuijt ook zelf meegroef. De emotie van het zware werk is op zijn gezicht af te lezen. Alle lichamen, vaak in vergaande staat van ontbinding, werden zorgvuldig onderzocht om hen te identificeren. Een proces dat nog altijd niet volledig is afgerond: in 2010 werd door dna-onderzoek nog iemand geïdentificeerd, van maar 27 lichamen is nog altijd geen naam bekend.

Deze foto’s laten de opgravingen zien, in de zomer van 1945:

2021-04-30 10:03:20

Aangeboden door: nos.nl