D66, die de motie van afkeuring indiende, wilde vooral een signaal afgeven aan Rutte. En D66-leider Kaag hoopte dat Rutte dan zelf zijn conclusies zou trekken. Rutte vatte dat signaal op als opdracht om beterschap te beloven en aan te blijven als demissionair premier.

Was er een meerderheid voor de motie van wantrouwen geweest, dan was dat veel moeilijker geweest. Normaal gesproken stapt een bewindspersoon dan op. Maar de situatie zonder premier Rutte midden in een crisis vonden verschillende partijen heel ingewikkeld. Dus spraken zij niet hun wantrouwen uit, maar wel hun afkeuring.

Waarom mag de VVD zelf meestemmen over moties tegen de eigen VVD-leider?

De VVD-fractie is een fractie net als de andere, met Kamerleden die gekozen zijn en die individueel een zetel in de volksvertegenwoordiging hebben. Deze Kamerleden hebben hetzelfde recht om mee te stemmen als de anderen.

Uiteindelijk bepalen 150 mensen in het parlement wat er gebeurt, ook als het over hun eigen leider gaat. Dat is de kern van de democratie.

Hoe kan het dat Rutte er nog zit?

Het hangt dus van Rutte zelf af wat hij doet met de moties die gisteren in de Kamer zijn gepasseerd. D66 heeft aangegeven de motie van afkeuring vooral te hebben ingediend vanwege het gedrag van Rutte als fractievoorzitter van de VVD.

Dat was ook zijn rol in de gesprekken met de verkenners: hij zat daar niet als minister-president, maar als voormalig lijsttrekker en als partijleider. Al lopen en liepen de rollen natuurlijk wel een beetje door elkaar.

Heeft de harde toon van het debat nog gevolgen?

Het lijkt alsof de partijen allemaal genoeg hebben van de VVD onder leiding van Rutte. Maar uiteindelijk bepaalt de VVD als partij wie hun leider is, en dat is Rutte. De VVD is ook nog steeds de grootste partij na de verkiezingen; Rutte haalde in zijn eentje miljoenen stemmen binnen.

Of de partijen vinden dat zij met Rutte als VVD-leider goed kunnen praten over een nieuw kabinet moet nog blijken. Daarom ging het in het debat ook steeds over ‘vertrouwen’. Rutte moet dat vertrouwen in de gesprekken over de formatie zien terug te winnen.

Ook de nieuw te benoemen informateur zal het als een grote taak zien om de partijen weer een beetje bij elkaar te krijgen. Maar het is niet uitgesloten dat er ook gezocht wordt naar een werkbare meerderheid van partijen zonder de VVD. Al wordt dat lastig, omdat de VVD veel zetels heeft en de winnaar van de verkiezingen was.

Rutte is er zelf op gebrand om het vertrouwen terug te verdienen, zei hij vannacht:

2021-04-02 11:48:23

Aangeboden door: nos.nl